ΕΤΣΙ ΑΓΑΠΑΜΕ ΕΜΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΙΜΑ ΜΑΣ

ΕΤΣΙ ΑΓΑΠΑΜΕ ΕΜΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΙΜΑ ΜΑΣ

 

Στις 16 Ιανουαρίου του 2026, πέθανε ο Αλέξανδρος Παπαδόγγονας, γιος του υποστρατήγου Διονυσίου Παπαδόγγονα, του Σφαγέα, αρχηγού των Ταγμάτων Αλητείας Πελοποννήσου κατά την κατοχή και μετέπειτα παρασημοφορημένου για την “Εθνική του Δράση”, Αξιωματικού του Ελληνικού Στρατού. Δεν πρόλαβε να δει τις φωτογραφίες των ηρώων που σκότωνε ο πατέρας του. Ο Αλέξανδρος, δεν ήταν απλά γόνος ενός Ταγματαλήτη. Ήταν ενεργός στη πολιτική της ακροδεξιάς. Όχι όμως σε κάποια φασιστική γκρούπα. Αυτοί οι τύποι είναι πάντα δεμένοι με την εξουσία για να μπορούν να πετυχαίνουν τους ειδεχθείς σκοπούς τους. Ήταν στέλεχος, βουλευτής και υπουργός της ΝΔ. Για να είμαι δίκαιος, πρέπει να ανφέρω πως συμμετείχε στο Κίνημα του Ναυτικού το 1973. Αυτό όμως ήταν στα πλαίσια της γραμμής της αστικής δημοκρατικής κανονικότητας, χωρίς να τον κάνει να απαρνείται τη δράση του πατέρα του (όπως και ο Χ. Σαρτζετάκης που αρνήθηκε ως δικαστικός να υποκύψει στις πιέσεις για “κουκούλωμα” της δολοφονίας Λαμπράκη, αλλά μέχρι το θάνατό του παρέμεινε ακραιφνής αντικομμουνιστής και αποκαλλούσε τους κομμουνιστές “συμμορίτες” και τον Εμφύλιο “συμμοριτοπόλεμο”). Ο λόγος που επιχειρώ τη σύνδεσή του με την αποκάλυψη των φωτογραφιών των κομμουνιστών ηρώων της Καισαριανής, είναι η υπενθύμιση του διαρκούς διχασμού της ελληνικής κοινωνίας, με ακόμα ένα παράδειγμα: τη στάση του ιδίου του Παπαδόγγονα και της “Νέας Δημοκρατίας” κατά την ψήφιση του νόμου αναγνώρισης της Εθνικής Αντίστασης στις 23 Αυγούστου του 1982.

 

Η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, ήταν μια από τις σημαντικές προεκλογικές δεσμεύσεις του Ανδρέα Παπανδρέου και του ΠΑΣΟΚ το 1981. Άλλωστε το ΠΑΣΟΚ υιοθέτησε τότε στη ρητορική του, σχεδόν όλα τα αιτήματα και συνθήματα του ΚΚΕ. Γνώριζε πολύ καλά ο Παπανδρέου πως τότε, το δίπολο ήταν ξεκάθαρο για τον κόσμο: Αριστερά – Δεξιά. Δεν υπήρχε κάτι άλλο στη συνείδηση του κόσμου. Οπότε, για να νικήσουν στις εκλογές, χρειαζόταν αριστερή συνθηματολογία. “ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο”, “έξω οι Βάσεις του θανάτου”, “στις 18 Σοσιαλισμός”, “ο Λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά” κλπ. Αφότου πέτυχε μια ιστορική νίκη στις εκλογές της 18/10/1981, δεν έγινε τίποτα από αυτά. Όμως, τουλάχιστον, τον Αύγουστο του 1982 το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε σχέδιο νόμου στη Βουλή για την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. Στόχος ήταν να κερδηθεί το συναίσθημα του Ελληνικού Λαού και να απομονωθεί η ΝΔ. Γι’ αυτό, το νομοσχέδιο δεν περιορίστηκε στην αναγνώριση της δράσης του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ μόνο, αλλά περιελάμβανε και τις άλλες αντιστασιακές Οργανώσεις, παρ’ όλο που τα μέλη τους δεν διώχθηκαν μετεμφυλιακά, ενώ οι περισσότεροι από εκείνους, έλαβαν κρατικές θέσεις στη συνέχεια ή έστω εντάχθηκαν στον Ελληνικό Στρατό (μαζί με τους Ταγματαλήτες). Ο Α. Παπανδρέου, παρά το οτι εισηγητής του ν/σ ήταν ο Γ. Γεννηματάς, ήταν εκείνος που ανέπτυξε με ομιλία του στο Σώμα, το πνεύμα του νομοσχεδίου, για να δώσει έμφαση στη σημασία του για την Εθνική Συμφιλίωση. Μαζί όμως με την Εθνική Συμφιλίωση, ήθελε να διακηρύξει και την καταδίκη του δωσιλογισμού, εξηγώντας πως ήθελε η ψήφιση του νόμου να συμπέσει με την ημερομηνία μνήμης του Μπλόκου της Κοκκινιάς, το οποίο διεξήγαγαν τα Τάγματα Αλητείας με τη βοήθεια των Γερμανών. Η ΝΔ, με πρόεδρο τότε τον Ευάγγελο Αβέρωφ – Τοσίτσα (είχε παραιτηθεί από την Προεδρία ο Γ. Ράλλης μετά την ήττα στις εκλογές) αρνήθηκε από βήματος να “δώσει συγχωροχάρτι στο ΚΚΕ”. Τότε ήταν που ο Παπανδρέου είπε πως τέθηκε η Δεξιά στο “χρονοντούλαπο της ιστορίας”. Η “Εθνική συμφιλίωση” πήγε περίπατο, όπως φάνηκε και χρόνια μετά, όταν άνοιξε το χρονοντούλαπο και είδαμε την εκλογική επιτυχία της ΕΠΕΝ, του ΛΑΟΣ και της ΧΑ. Η ΝΔ τελικά, αποχώρησε από την αίθουσα και δεν ψήφισε το νόμο της αναγνώρισης.

 

Μπορούσε όμως η ΝΔ να υπερψηφίσει το νόμο για την Εθνική Αντίσταση το 1982;

Η αλήθεια είναι πως στις τάξεις των βουλευτών της ΝΔ, υπήρχαν και άνθρωποι που αγωνίστηκαν για την Ελευθερία στην κατοχή και για τη Δημοκρατία στην Επταετία της Χούντας. Αυτοί όμως ήταν μειονότητα εντός της Δεξιάς παράταξης. Οι ακροδεξιοί ήταν ο κορμός της Ν.Δ.. Ειδικά με Πρόεδρο τον Αβέρωφ, δεν μπορούσαν να αντιληφθούν πως η χώρα χρειαζόταν ειρήνη και δικαιοσύνη για να προκόψει (όπως το αντιλήφθηκε νωρίτερα ο Κ. Καραμανλής και νομιμοποίησε το ΚΚΕ). Οι ακροδεξιοί ήταν πάρα πολλοί μέσα στην κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ και το κόμμα απειλήθηκε με διάσπαση αν η ηγεσία του δεν υπάκουε σε αυτούς, ειδικά σε ένα τέτοιο ζήτημα, υψίστης ιδεολογικής σημασίας για τη Δεξιά.

 

Ποιοι ήταν οι βουλευτές της ΝΔ που αρνήθηκαν να ψηφίσουν για την Εθνική Αντίσταση;

Επέλεξα χαρακτηριστικά, είκοσι έξι από αυτούς, με τα πιο “βαριά” και “βρώμικα” βιογραφικά.

1) Ευάγγελος Αβέρωφ – Τοσίτσας του Αναστασίου. Διορίστηκε το 1940 Νομάρχης Κέρκυρας από τον Μεταξά. Το 1941 συνεργάστηκε με την κυβέρνηση του δωσίλογου “Πρωθυπουργού” Τσολάκογλου.

2) Γεώργιος Ράλλης. Γιος του δωσίλογου “Πρωθυπουργού” της Κατοχής Ιωάννη Ράλλη, συνεργάτη των κατακτητών, επί της θητείας του οποίου ιδρύθηκαν τα Τάγματα Αλητείας.

3)  Μιλτιάδης Έβερτ. Γιος του Άγγελου Έβερτ, ο οποίος ήταν ο Αρχηγός της Αστυνομίας της Αθήνας, με εντολή και εποπτεία του οποίου έγινε η επίθεση στην άοπλη διαδήλωση του ΕΑΜ και η σφαγή που ακολούθησε κατά το Δεκέμβρη του 1944.

4) Αλέξανδρος Παπαδόγγονας. Γιος του υποστρατήγου Διονυσίου Παπαδόγγονα, αρχηγού των Ταγμάτων Αλητείας Πελοποννήσου και σφαγέα μεταξύ άλλων εκατόν δέκα (110) Ελλήνων, ως αντίποινα για τη δολοφονία από τον ΕΛΑΣ του Γερμανού Στρατηγού Κρεχτ. 

5) Ιωάννης Βαρβιτσιώτης. Γιος του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, ο οποίος Μιλτιάδης, ήταν δικηγόρος του Λεωνίδα Τσιριγώτη, δωσίλογου, στη Δίκη των δωσιλόγων.

6) Κωνσταντίνος Λάσκαρης (του Αντωνίου). Συνεργάτης των Βρετανών στην κατοχή. Ήταν ο νομικός προστάτης της απατεώνισσας  “Αγίας Αθανασίας του Αιγάλεω” (1977-1978). Ως υπουργός της ΝΔ ήταν ο εμπνευστής του αντεργατικού νόμου 330. Στις επακόλουθες διαδηλώσεις της 25/5/1976, η Αστυνομία σκότωσε μία διαδηλώτρια και τραυμάτισε ακόμα εκατό.

7) Δημήτριος Βρεττάκος (του Λεωνίδα) γενικός διευθυντής του ιδρύματος “Βασιλεύς Παύλος”.

8) Ελευθέριος Παπαδημητρίου, γιος του Κωνσταντίνου Παπαδημητρίου, στελέχους του ΕΔΕΣ.

9) Θεόδωρος Δαμιανός, γιος του Κλεάνθη Δαμιανού, υφυπουργού Εθν. Οικονομίας της Χούντας (1972-1973).

10) Ευφροσύνη Σπεντζάρη, κόρη του Νικολάου Σπεντζάρη, υποψ. Βουλευτή Ηλείας με το κόμμα του Ναπολέοντα Ζέρβα (Εθνικό Κόμμα Ελλάδας) το 1946.

11) Γεώργιος Μούτσιος. Γιος του Αθανασίου Μούτσιου, ο οποίος το 1944 εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ ως δωσίλογος.

12) Βασίλης Παπαγεωργόπουλος του Νικήτα. Αντικομμουνιστής, ο οποίος μάλιστα το 1999 ως Δήμαρχος Θεσσαλονίκης προσπάθησε να μετονομάσει οδό προς τιμή του αρχηγού των Χιτών, Γεωργίου Γρίβα, αλλά η προσπάθεια απέτυχε λόγω πάνδημων αντιδράσεων (η οργάνωση “Χ” ιδρύθηκε το 1942, δεν ενεπλάκη ποτέ σε ένοπλο αγώνα με τους κατακτητές, αλλά από το 1943, με την ανοχή των Γερμανών, επιτέθηκε πολλάκις, ενόπλως κατά του ΕΛΑΣ, έως και στα “Δεκεμβριανά”. Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, πρωτοστάτησε στη “Λευκή Τρομοκρατία” κατά Κομμουνιστών και αντιμοναρχικών).

13) Γεώργιος Τζιτζικώστας (του Αποστόλου). Προσωπικός φίλος του Κωνσταντίνου Γλύξμπουργκ.

14) Νικόλαος Καλτεζιώτης, γιος του Κωνσταντίνου Καλτεζιώτη, διορισμένου από τον δικτάτορα Μεταξά ως Νομάρχη Σερρών.

15) Σωτήριος Γκίκας (του Στεφάνου) Αντιστράτηγος ε.α.. Αξιωματικός του Στρατού κατά τον Εμφύλιο.

16) Αλέξανδρος Αβραμίδης. Γιος του Χρήστου Αβραμίδη, Στρατιωτικού Διοικητή Βορ. Ελλάδας κατά τον Εμφύλιο.

17) Αναστάσιος Παπαληγούρας (του Παναγιώτη). Σύζυγος της κόρης του Γεωργίου Ράλλη, εγγονής του δωσίλογου Ιωάννη Ράλλη.

18) Γεώργιος Σούρλας (του Ιωάννη). Ανηψιός του διαβόητου αντικομμουνιστή σφαγέα της Μαγνησίας.

19) Ιωάννης Μπούτος. Γιος του Περικλή Μπούτου, μέλους και πολιτικού καθοδηγητή των Ταγμάτων Αλητείας Μελιγαλά.

20) Αναστάσιος Μπάλκος (του Μιλτιάδη). Αξιωματικός του Στρατού κατά τον Εμφύλιο και νωρίτερα Αξ/κος του ΕΔΕΣ. Ήταν τέτοιο το αντικομμουνιστικό του μένος που τον έκανε να ηγηθεί εντονότατων διαμαρτυριών όταν το 1981 το ΠΑΣΟΚ ανέθεσε το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης στον Γιάννη Σκουλαρίκη, πρώην αντάρτη του ΕΛΑΣ.

21) Ισαάκ Λαυρεντίδης (του Νικολάου). Κατά την κατοχή ήταν μέλος της αντικομμουνιστικής Αντιστασιακής “Οργάνωσης Αναστάσεως Γένους”.

22) Πανουριάς Πανουριάς (του Στυλιανού). Αξιωματικός του “Ιερού Λόχου” και του Στρατού στον Εμφύλιο. Ο αδελφός του Μίμης, ήταν έφεδρος Αξ/κος του Στρατού κατά τον Εμφύλιο και σκοτώθηκε σε μάχη ενάντια στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας.

23) Νικόλαος Γκελεστάθης (του Αναστασίου). Γιος του δεξιού βουλευτή Τάσσου Γκελεστάθη, συγγραφέα αντικομμουνιστικών βιβλίων.

24) Κωνσταντίνος Μητσοτάκης (του Κυριάκου). Γνωστό βιογραφικό. “Σταθμοί”: η αγαστή συνεργασία του με τους κατοχικούς μηχανισμούς στα Χανιά, η συμμετοχή του στην “Αποστασία” του 1965 και ο χαρακτηρισμός του δημοψηφίσματος που αποκαθήλωσε τη Βασιλεία το 1973, ως “άδικου” για τον Γλύξμπουργκ.

25) Θωμάς Χούτας. Γιος του Στυλιανού Χούτα ο οποίος έλαβε μέρος σε ένοπλες μάχες κατά του ΕΛΑΣ, ως μέλος του ΕΔΕΣ, της “Ανεξάρτητης Εθνικής Οργανώσεως Βάλτου” και των “Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών”.

26) Παπαευθυμίου Γεώργιος (του Βασιλείου). Πρώην βουλευτής της φιλοβασιλικής “Εθνικής Παράταξης”. 

 
Όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε, όσοι συμμετείχαν στον εμφύλιο σκοτώνοντας Κομμουνιστές, όσοι είχαν σχέση με τη δικτατορία Μεταξά και τη Δικτατορία των Συνταγματαρχών, όσοι προέρχονταν από τα Τάγματα Αλητείας υπηρετώντας τους κατακτητές και σκοτώνοντας Έλληνες, αλλά και τα παιδιά τους και οι κοντινοί τους συγγενείς, ήταν αδύνατο να δεχθούν τη δικαίωση των μισητών τους εχθρών. Δεν μπορούσαν να δεχθούν πως ηθικά “νίκησαν οι κομμουνιστές” και αναγνωρίζονταν ως πατριώτες, ενώ για δεκαετίες η “πατέντα” του “Πατριώτη” είχε κατοχυρωθεί από τους δωσίλογους.

 
Η χώρα ήταν διχασμένη τότε και παραμένει διχασμένη μέχρι σήμερα, επειδή κανείς δεν τόλμησε να τιμωρήσει τους δωσίλογους. Κανείς δεν αποκατέστησε την αδικία, το αίμα, τις διώξεις, τα βασανιστήρια, τις εξορίες, τον αποκλεισμό που έζησαν οι πατριώτες και οι συγγενείς τους. Ειδικά μετά και το κάψιμο των φακέλλων των Κομμουνιστών που διατηρούσε η Ασφάλεια και στους οποίους φαινόταν ποιοι ήταν οι καταδότες, οι συκοφάντες και οι δωσίλογοι, μπήκε “ταφόπλακα” στην όποια πραγματική δικαίωση (οι 17.500.000 “Φάκελλοι” κάηκαν από τη ΝΔ στις 29 Αυγούστου 1989, με τη συναίνεση των συγκυβερνούντων του Συνασπισμού ΚΚΕ-ΕΑΡ στα πλαίσια της δήθεν “Εθνικής Συμφιλίωσης”).

Το Ελληνικό Κράτος, προσπάθησε κατά τη μεταπολίτευση, να δημιουργήσει μια βιτρίνα δικαιοσύνης. Επέτρεψε τη “νόμιμη” λειτουργία του ΚΚΕ, αναγνώρισε την “Εθνική Αντίσταση”, χρηματοδότησε τη διάσωση του ιστορικού αρχείου του ΚΚΕ μετά την πλημμύρα του 1994, ενώ για κάποιο μικρό διάστημα έδωσε ένα συμβολικό επίδομα στους ανασφάλιστους υπερήλικες αντιστασιακούς. Ποτέ όμως δεν δικαιώθηκαν αληθινά τα θύματα της Δεξιάς θηριωδίας.

Παράδειγμα είναι ο νόμος που εκδόθηκε το 1945 για την ακύρωση αγοραπωλησιών της Κατοχής. Ο Άρειος Πάγος τον έκρινε ως αντισυνταγματικό (πάντα δίκαιος ο Άρειος Πάγος). Ακόμα όμως και αν τελικά ίσχυε, δεν μπορούσε να εφαρμοστεί. Ήταν έτσι φτιαγμένος ώστε να αποκλείει τους αντιστασιακούς. Σύμφωνα με το νόμο, όσοι είχαν ποινικό μητρώο, δεν μπορούσαν να υποβάλλουν σχετική αίτηση. Αυτό απέκλειε τη συντριπτική πλειονότητα των αντιστασιακών καθώς ως “ποινικό μητρώο” θεωρείτο ακόμα και το ποινικό μητρώο της Γκεστάπο που μαζί της συνεργαζόταν η Αστυνομία. Έτσι όταν, για παράδειγμα, η οικογένεια της γιαγιάς μου Καλοτίνας Μαϊλη (Καίτη Μαϊλη) προσπάθησε να πάρει πίσω το μαγαζί του προπάππου μου Σακελλάρη στην Πλάκα (σήμερα κεντρικότατη τουριστική Ταβέρνα), η αίτηση απορρίφθηκε. Τόσο η γιαγιά μου, όσο και ο προπάππους μου, είχαν συλληφθεί (και βασανιστεί) από τη Γκεστάπο. Η δε γιαγιά μου καταδικάστηκε από το Στρατοδικείο Αθηνών (δωσίλογοι Στρατοδίκες) για τη δήθεν συμμετοχή της στη Μάχη του Μελιγαλά, παρά το οτι η γιαγιά μου δεν είχε πάει ποτέ ως τότε στην Πελοπόννησο γενικότερα, πόσο μάλλον να είχε συμμετάσχει στη μάχη αυτή (όποιος ήταν στη φυλακή δικαζόταν για το οτιδήποτε, χωρίς στοιχεία – αρκούσε να είναι κομμουνιστής). Νωρίτερα είχε συλληφθεί για την αντιστασιακή της δράση από τη Γκεστάπο (όπου για πρώτη φορά βασανίστηκε με τη μέθοδο της “φάλαγγας”, μια μέθοδο που την επανέλαβαν οι “Έλληνες” Αξιωματικοί αργότερα). Ο δε πατέρας της, είχε επίσης συλληφθεί και βασανιστεί από τη Γκεστάπο για την αντιστασιακή του δράση. Έτσι η γιαγιά μου και ο προπάππους μου, είχαν “ποινικό μητρώο” και αποκλείστηκαν από τη διαδικασία.

 

Επιστρέφοντας στη μεγάλη εικόνα, η Εθνική Συμφιλίωση δεν ήρθε ποτέ. Ο λόγος είναι πως η Δεξιά ήθελε να αφήσει πίσω της τα αίσχη των μελών της, προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί τη λήθη, που όμως δεν ήρθε. Σήμερα, η Δεξιά προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη δύναμη διαστρέβλωσης της ιστορίας με τη χρήση των ΜΜΕ, ακόμα και των χιλιάδων σελίδων και διαδικτυακών καναλιών όπου η διασπορά του ψέματος είναι ευκολότερη και μη διασταυρούμενη.

Αυτές τις ημέρες, που η αποκάλυψη των φωτογραφικών ντοκουμέντων της εκτέλεσης των Κομμουνιστών στην Καισαριανή έχει εξάψει το μίσος των απογόνων αυτών που βρίσκονταν, όχι στην πλευρά που βλέπουμε στις φωτογραφίες, αλλά από την πλευρά του φωτογράφου, από την πλευρά των κατακτητών και των άθλιων ντόπιων συνεργατών τους, η ανάγκη αποκατάστασης της αληθινής ιστορίας γίνεται πιο επιτακτική.

Οι ήρωες της Καισαριανής, δεν ήταν μόνο “Έλληνες Αντιστασιακοί”. Ήταν Κομμουνιστές. Το ξέρουν όλοι, αριστεροί και δεξιοί. Το ξέρουμε κι εμείς: τα παιδιά και τα εγγόνια των πραγματικών πατριωτών της χώρας. Δεν ξεχνάμε. Δεν εγκαταλείπουμε. Γιατί όπως είπε και ο Νίκος Μπελογιάννης τον Μάρτιο του 1952 στην “απολογία” του μπροστά στο Στρατοδικείο (όπου στρατοδίκης “εισαγγελέας” ήταν ο μετέπειτα δικτάτορας και πρώην Ταγματαλήτης, Γεώργιος Παπαδόπουλος) και πριν την εκτέλεσή του:

 

ΕΤΣΙ ΑΓΑΠΑΜΕ ΕΜΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΙΜΑ ΜΑΣ

 

Τάσος Πανταζίδης

Φεβρουάριος 2026